Totale zonsverduisteringen vinden ongeveer elke 18 maanden ergens op aarde plaats. Ze gebeuren al zolang de mens bestaat. Mensen zagen de maan tussen de zon en onze planeet glijden. Ze blokkeerden de schittering. Ze onthulden de wervelende buitenlagen van de zon.
Wij documenteren dit. Dat hebben we altijd gedaan.
Het vroegste schriftelijke verslag komt uit China in de 13e eeuw voor Christus. Schriftgeleerden schreven dat de zon was “opgegeten”.
Dit is niet alleen maar oude mythologie. Het zijn gegevens. Onderzoekers gebruiken deze teksten om bij te houden hoe eclipsen door de eeuwen heen veranderen. En hoe mensen ook veranderen. Kijk eens naar deze rotstekening, gesneden door vroege Pueblo-mensen in New Mexico. Het beeldt waarschijnlijk de zonsverduistering van 11 juli 1097 af. Zie je de wervelingen? Dat is de corona. Het lijkt op niets anders. Het verschijnt alleen als de maan de hoofdzonneschijf verbergt.
Waarom moeten we weten hoe we zonsverduisteringen veilig kunnen zien?
Snel vooruit naar het einde van de 17e eeuw. Kunst wordt wetenschap. Een aquarel toont Franse missionarissen bij koning Narai van Siam in april 1688. Let op wat ze doen. Ze staren niet naar de zon. Dat zou hen verblinden.
Ze gebruiken de projectiemethode. Licht gaat door een telescoop. Het komt op een scherm terecht. Ze kijken naar de schaduw, niet naar de ster. Je kunt dit vandaag doen. Gebruik een pinhole-camera. Of kijk naar de gaten tussen de bladeren op de grond. Het werkt.
Welke vroege schetsen bewezen dat de corona van de zon is?
Naarmate de wetenschap professioneler werd, werden de schetsen dat ook. Astronoom José Joaquín de Ferrer tekende de zonsverduistering boven New York op 16 juni 1806. Hij gaf de buitenste laag zijn naam. De corona.
Hij had een idee. Een radicaal voor die tijd. De corona maakt geen deel uit van de maan. Het is een onderdeel van de zon. Zijn bewijs? De maat. Hij schetste een gebied dat zich tot twintig maal de breedte van de hoofdschijf van de zon uitstrekte. Te groot om maan te zijn.
Hoe werd de eerste wetenschappelijk bruikbare eclipsfoto gemaakt?
Fotografie heeft alles veranderd. Vroeger waren het lijnen op papier. Toen kwam Julius Berkowski. Op 28 juli 1851 maakte hij op de Koninklijke Sterrenwacht in Königsburg, Pruisen, de eerste detailfoto.
Hij bevestigde een kleine telescoop aan een heliometer. Dit is een gespecialiseerd instrument voor het meten van de zon. Een belichting van 84 seconden. Daguerreotype. Kijk goed. De corona is zichtbaar. Dat geldt ook voor uitbarstingen die vanaf de rand van de zon over de maan razen.
Anderen volgden. William en Frederick Langenheim probeerden het op 26 mei 1854 in Philadelphia. Geen heliometer. Geen luxe gereedschap. Gewoon kleine camera’s. De grootste daguerreotypie die ze maakten was 7,2 centimeter hoog. Klein. Maar duidelijk genoeg.
Bewees deze foto dat Einstein gelijk had over de zwaartekracht?
Sommige eclipsen zijn belangrijker dan andere. Die van 29 mei 1919 raasde over Afrika en Zuid-Amerika. Het veranderde de natuurkunde.
Astronoom Arthur Eddington ging naar het eiland Principe. Hij fotografeerde sterren dichtbij de zon. Hij markeerde ze met lijnen. Hij vergeleek hun posities vóór en tijdens de zonsverduistering.
Het resultaat? De zwaartekracht van de zon boog het licht van die sterren af. Het bewees de theorie van Albert Einstein over de algemene relativiteitstheorie. Het veranderde de manier waarop we het universum begrijpen. Niet slecht voor een donkere middag in 1919.
Wat veroorzaakt het “diamanten ring”-effect?
Eclipsen werden voor iedereen cool. Niet alleen wetenschappers. Frederick Goetz schoot deze op 24 januari 1925. Hij veroverde de diamanten ring. Of de kralen van Baily.
Het gebeurt helemaal aan het begin of einde van de totaliteit. De maan bedekt bijna de hele zon. Bijna. Randen en kraters op het maanoppervlak laten kleine zonnestralen door. Het glinstert. Goetz noemde het “Tekenen en wonderen”. Dat kun je niet verzinnen.
Waarom is de corona zo heet vergeleken met het oppervlak?
Moderne technologie laat ons details zien die we ons nooit hadden kunnen voorstellen. Maak een foto vanuit Californië op 11 juli 1991. De corona ziet er scherp uit. Gedefinieerd.
Maar het houdt een mysterie in zich. De corona is ongeveer 300 keer heter dan het oppervlak van de zon. Hoe? Waarom? We weten het niet helemaal.
Eclipsen laten ons dit bestuderen. Als we erachter komen, kunnen we de zonneactiviteit voorspellen. Dat doet ertoe. Zonnevlammen kunnen satellieten verbranden. Ze kunnen astronauten zappen. Ze kunnen elektriciteitsnetwerken op aarde uitschakelen. Weten wanneer ze gebeuren helpt ons bij de voorbereiding.
Hoe reageren dieren als de lucht donker wordt?
De zon is niet het enige onderwerp. Kijk naar Chili, 2 juli 2019. De lucht werd zwart. De temperaturen daalden. Vogels stopten met zingen. Bijna geheel.
Onderzoekers bestuderen dit gedrag. Wat voelen de dieren? Hoe ervaren zij plotselinge duisternis? Het is raar. Het is fascinerend. Het doorbreekt hun normale routine.
Waar kun je de schaduw van de maan vanuit de ruimte zien?
Als je op de grond staat, mis je de schaal. Je ziet duisternis. Je voelt de kou. Je ziet de geometrie niet.
NASA’s Deep Space Climate Observatory (DSCOVT-satelliet) liet ons dit zien tijdens de zonsverduistering van 8 april 2024. Er zijn foto’s gemaakt vanuit de ruimte. Zie je de donkere vlek over de planeet bewegen? Dat is de schaduw van de maan.
Als je op die plek bent, zie je de totaliteit. Als u zich op de randen bevindt, ziet u slechts een gedeeltelijke zonsverduistering. Het plaatst alles in perspectief. Wij zijn klein. De zon is groot.
We hebben een lange weg afgelegd sinds rotstekeningen. Stel je voor wat we over een paar duizend jaar zullen zien.
Zullen we nog omhoog kijken?
