Aby uczcić 36. rocznicę swojego istnienia, Kosmiczny Teleskop Hubble’a NASA/ESA odsłonił nowe, spektakularne zdjęcie Mgławicy Tee, które jest czymś więcej niż tylko ładnym widokiem. Porównując te nowe dane z obserwacjami sprzed dziesięciu lat, astronomowie mogą obserwować ewolucję gwiazd zachodzącą w zaskakująco „ludzkiej” skali czasu.
Kosmiczna kołyska w ruchu
Znajdująca się w gwiazdozbiorze Strzelca Potrójna Mgławica (znana również jako Messier 20) to rozległy obszar gazu i pyłu, w którym rodzą się nowe gwiazdy. Chociaż wydaje się, że dokończenie tych procesów niebieskich trwa zwykle miliony lat, długi czas życia Hubble’a pozwolił naukowcom zauważyć rzeczywiste zmiany w tej mgławicy w ciągu zaledwie kilku dekad.
Nowe zdjęcie ukazuje burzliwe środowisko utworzone przez pobliskie masywne, niewidoczne gwiazdy. Gwiazdy te emitują potężne wiatry ultrafioletowe, które tworzą w przestrzeni gigantycznej „bąbla”, ściskając gaz i pył, wywołując w ten sposób nowe fale powstawania gwiazd.
„Kosmiczny ślimak morski” i jego strumienie plazmowe
Centralnym elementem nowych zdjęć jest rdzawa formacja chmur, którą astronomowie poetycko nazwali „Kosmicznym ślimakiem morskim” ze względu na jej podobieństwo do ślimaka morskiego pełzającego po oceanie. Struktura ta służy jako swego rodzaju laboratorium do badania interakcji młodych gwiazd ze swoim otoczeniem:
- Herbig-Haro 399: W lewym „rogu” ślimaka morskiego astronomowie odkryli strumień plazmy – strumień materii wyrzucony przez młodą protogwiazdę. Porównując obecne obserwacje z danymi z 1997 r., badacze mogą zmierzyć prędkość tych emisji i obliczyć energię wchodzącą do mgławicy.
- Przeciwdżety: W prawym dolnym rogu tej formacji zygzakowate pomarańczowe i czerwone linie wyznaczają „przeciwstrumień”, zapewniając symetryczny obraz aktywności protogwiazdy.
- Erozja świetlna: Zielony łuk obok „głowy” wskazuje, że dysk okołogwiazdowy (pierścień materii wokół gwiazdy) jest aktywnie niszczony przez intensywne promieniowanie ultrafioletowe z pobliskich masywnych gwiazd.
Cykl życia kurzu i światła
Zdjęcie ukazuje ciągłą walkę światła z materią. Przez mgławicę strumienie jasnożółtego gazu pędzą w górę, gdzie światło ultrafioletowe unosi ciemnobrązowy pył, wypierając go.
„Wiele grzbietów i zboczy ciemnobrązowej materii przetrwa jeszcze kilka milionów lat, w miarę jak światło ultrafioletowe gwiazd powoli pochłania gaz”.
Podczas gdy najgęstsze ciemne obszary ukrywają aktualnie powstające protogwiazdy, jasne pomarańczowe kule rozsiane po całym polu reprezentują gwiazdy, które zakończyły już swoje formowanie i pomyślnie oczyściły przestrzeń wokół siebie.
Dlaczego to jest ważne?
To rocznicowe wydanie to nie tylko świętowanie długowieczności Hubble’a; świadczy to o wartości długoterminowego monitorowania astronomicznego. Odwiedzając te same współrzędne za pomocą bardziej zaawansowanych i czułych kamer, Hubble pozwala naukowcom wyjść poza zwykłe „migawki” Wszechświata i stworzyć „kronikę filmową” ewolucji kosmicznej.
W miarę jak gwiazdy nadal świecą, a ich promieniowanie niszczy otaczające chmury, gaz i pył mgławicy w końcu znikną, pozostawiając jedynie gwiazdy zrodzone w jej głębinach.
Wniosek: najnowsze spojrzenie Hubble’a na Mgławicę Tee pokazuje, że nawet największe procesy kosmiczne można obserwować w czasie rzeczywistym, dostarczając istotnego wglądu w to, jak nowonarodzone gwiazdy kształtują otaczający je wszechświat.
