Je mentale beeld van Mars heeft een software-update nodig. Vergeet de stoffige, eentonige rode bal. Het ziet er saai uit. Het is verkeerd.
De Mars Express-orbiter van de European Space Agency heeft zojuist een aantal zeer trippy beelden laten vallen. We hebben het over een uitgestrekt veld dat minder op een woestijn lijkt en meer op gesmolten chroom dat over een oude inslagkratervloer wordt gegoten. Het schreeuwt sciencefiction. Het vraagt om vragen.
Waar kijken we precies naar?
Spoiler alert: het is geen metaal.
Deze glinsterende golven zijn donkere zandduinen. Maar ze zijn bedekt met seizoensvorst. Meestal koolstofdioxide. Of zoals we het op aarde noemen: droogijs.
Hoe seizoensvorst de chroomillusie creëert
Tijdens de winter op Mars zakt de kou in deze hooglandbekkens. Droogijs nestelt zich op alles. Het creëert een grimmige scène met hoog contrast. Hier is de visuele truc aan het werk. Het zand eronder is zwart. Denk aan basalt. Het absorbeert licht agressief. De vorst erop? Het reflecteert licht. Het stuitert het rechtstreeks terug naar de camera.
Het samenspel tussen het lichtloze donkere zand en het reflecterende witte ijs creëert die metaalachtige glans. Het is een optische illusie geboren uit extreem contrast. Het landschap ziet er vervalst uit. Het smolt niet. Het bevroor. En blies.
Welke krater herbergt dit buitenaardse landschap?
Locatie is belangrijk. Deze duinen rimpelen over de bodem van de Kaiserkrater. Een enorm inslagbassin van 207 kilometer breed. Het ligt in de zuidelijke hooglanden. NASA merkt op dat deze komvorm fungeert als een gigantische zandvanger. De wind duwt het zand naar binnen. Hij laat het zelden los.
Het zand stapelt zich dus op.
Waarom is het zand zwart? Mars dankt zijn naam “Rode Planeet” aan ijzeroxidestof. Maar niet hier. Deze duinen zijn opgebouwd uit fijn, vulkanisch basalt. Ze bevatten pyroxeen- en olivone-mineralen. Donkerder. Scherper. Ze vallen op tegen de verroeste achtergrond van de rest van de wereld.
Qua formaat zijn ze indrukwekkend. We hebben het over kilometers aan ruggen. Ze torenen meer dan 100 meter (dat is 320 voet) uit boven het omringende terrein. Dat zijn drie verdiepingen hoge duinen, maar verspreid over een doek ter grootte van een kleine staat.
Wetenschappers schatten dat de zandvoorraad feitelijk beperkt is. Je kunt de kratervloer nog steeds door de gaten zien gluren. Dus hoe bouw je zulke grote torens met zo weinig materiaal? Geduld. Wind. En heel lang.
Waarom de wind nog steeds heerst over een dode wereld
Dit brengt een vreemde tegenstrijdigheid met zich mee. Mars is dun. De sfeer is een spookversie van de onze. Een honderdste van de druk. Het bloedt langzaam de ruimte in. Je zou denken dat zwakke wind niets zwaars kan tillen.
Toch zijn hier de duinen. Torenhoog. Gebeeldhouwd.
De heersende theorie suggereert dat de winden op Mars krachtig genoeg zijn om dit spul al duizenden jaren in beweging te brengen. Of misschien waren ze veel krachtiger toen de atmosfeer miljarden jaren geleden dikker was. Deze formaties zijn aanwijzingen voor een dichter verleden. Het zijn geologische traagschuimen die herinneren aan de tijd dat Mars zijn adem langer inhield.
Mars Express is niet nieuw in het vinden van coole dingen. Het cirkelt al sinds 2003 en volgde onlangs 30 stofduivels die door Mamers Valles dansten. Eerder dit jaar werd Shalbatana Vallis opgemerkt: valleien die 3,5 miljard jaar geleden door overstromingen uit de oudheid zijn uitgesleten. Die plaats strekt zich uit zo ver als Italië lang is. Dan is er de as. Verse vulkanische as bedekte grote delen, herverdeeld of onthuld toen ouder stof wegwaaide. Juist in de afgelopen vijftig jaar.
We noemen Mars verlaten. Van ver voelt het leeg.
Maar kijk eens dichterbij.
Er zijn overstromingen die canyons hebben uitgesleten over de lengte van naties. Er zijn winden die zwart vulkanisch gesteente polijsten totdat het glanst als een chromen bumper. Het oppervlak is druk. Rustig, maar druk.
