Dit gebeurde in 670 na Christus. Dat is de officiële datum. Om precies te zijn, komt het overeen met het 50e jaar van de islamitische kalender. Wie heeft het gebouwd? Okba ibn Nafi, de Arabische veroveraar. Hij creëerde niet alleen een plaats voor gebed. Hij bouwde er de stad Kairouan omheen.
Maar de moskee die je vandaag de dag ziet, is niet die uit 670. Niet echt.
Het huidige gebouw werd in 836 herbouwd door prins Ziyadat Allah I, die het oorspronkelijke gebouw sloopte. Hij begon fris. Zelfs toen was het nog niet klaar. De koepel was een bijzaak. Het werd in 1316 door de toenmalige imam toegevoegd.
Ondanks al deze bebouwingslagen behoudt deze plek nog steeds zijn unieke status. Het wordt in de islam beschouwd als een van de drie “poorten naar het paradijs”. De anderen zijn Mekka en Al-Aqsa in Palestina. Dat is een moeilijke titel voor een bakstenen gebouw. Maar het staat in Tunesië.
Waarom de Grote Moskee van Kairouan vandaag de dag belangrijk is
Je vraagt je misschien af waarom de architectuur uit de 7e eeuw vandaag de dag nog steeds relevant is. Het gaat niet alleen om de leeftijd. Het gaat om invloed. Deze moskee zette het voorbeeld van de islamitische architectuur in Noord-Afrika.
De indeling is enorm. De rechthoekige behuizing is 125 meter lang en 75 meter breed. Het lijkt meer op een fort dan op een traditionele moskee. Steen uit de aarde gesneden. Dikke muren. Acht deuren. Torens. Bastions. Het voelt defensief. Misschien zou het zo moeten zijn.
Binnenin vertellen de details een ander verhaal.
De gebedsruimte heeft oude zuilen. Er zijn ook enkele overblijfselen uit eerdere beschavingen. Dan is er de minbar. Het is de oudste in de moslimwereld. Je kunt niet zomaar naar binnen gaan en het aanraken. Maar je kunt kijken. Dit is geschiedenis gesneden in hout.
De deuren zijn gemaakt van Libanees cederhout. De eredienstruimte zelf is gedecoreerd met oude faiencetegels. licht en kleur. De vloer van de binnenplaats is bedekt met marmer.
Hoe je het ontwerp van een moskee begrijpt
Staande op de binnenplaats en keek omhoog. Er is een minaret van drie verdiepingen. Het stijgt op vanuit het midden van de marmeren uitgestrektheid. Het gaat niet alleen om het oproepen van mensen tot gebed. Dit is een visueel anker.
Er is een grote zonnewijzer vlakbij. Waarom wordt de zonnewijzer op de binnenplaats van de moskee geplaatst? Om de tijd voor gebed te vertellen. Dit was nodig vóór de komst van digitale klokken. De zon geeft niets om jouw schema. Het steeg. Het zette. Moskeeën moeten zich aanpassen.
Architectuur speelt een rol. Het dient ook als herinnering.
Okba ibn Nafi gaf de ziel aan deze moskee. Ziyadat Allah, ik gaf het zijn lichaam. In 1316 voegde de imam een dak toe.
Is het nog steeds “poort naar het paradijs”? Dit is een kwestie van geloof. Maar als onderdeel van menselijk streven? Dit kan niet worden ontkend. Het overleefde imperiums. Het heeft de tand des tijds doorstaan.
De koepel staat nog steeds overeind. Ceder behoudt nog steeds zijn vorm. De zonnewijzer vangt nog steeds het licht op.
Wat gebeurt er als de volgende laag van de geschiedenis zich aandient? Wij weten het niet. Maar de stenen blijven.
