Het internet wordt overspoeld met AI-kunst. Het is overal. Moeilijk te zeggen wat echt is, en nog moeilijker om te vertrouwen op wat je ziet.
Digitale kunst van de oude school? Langzaam werken. Pijnlijk. Het digitale penseel van een schilder, dat nog steeds mensenhanden nodig heeft en nog steeds urenlang saai aanpassingen vereist voor films, games en tv. Maar dat veranderde. AI kwam binnen. Er werd niet geklopt. Het schopte de deur naar beneden.
Nu? Typ ‘tijger in gras’ in een vak. Klik op genereren. Knal. Er verschijnt een afbeelding. Fotorealistisch. Bedrieglijk perfect. Of dichtbij. Het probleem is eigenlijk niet de technologie. Het is het vertrouwen. Deepfakes zijn hier de schaduw. Leugens visueel gemaakt, onmiddellijk en moeiteloos. Voor nepnieuws was vroeger een stapel Photoshop-lagen nodig. Nu is er een prompt vereist.
Dus de vraag blijft zwaar en ongemakkelijk: kunnen we het verschil zien?
De installatie
Je hebt hiervoor geen laboratoriumjas nodig. Gewoon een telefoon en wat vrije tijd. Het doel is eenvoudig. Kijk of mensen de nep van de echte kunnen onderscheiden.
Grijp tien echte foto’s. Welk onderwerp dan ook. Honden. Wolken. Auto’s. Label ze. Organiseer ze. Als u ze online vindt, zorg er dan voor dat ze echt zijn. Niemand houdt van toevallige variabelen.
Genereer vervolgens tien AI-afbeeldingen. Dezelfde onderwerpen. Zoek naar ‘AI-beeldgenerator’: er zijn er tientallen. Sommige gratis, sommige prijzig. Het maakt niet uit welke, zorg ervoor dat ze er echt uitzien. Geen schilderijen, geen cartoons. We testen fotorealisme, geen stijloverdracht. Bewaar ze. Blijf op de hoogte. Dit is de sleutel. Je moet weten welke wat is. De vrijwilligers zeker niet.
Het experiment
Schud ze. In totaal twintig afbeeldingen. Echt. Nep. Door elkaar gemengd als vuile was. Nummer ze van 1 tot en met 20.
Laat ze één voor één zien aan een persoon. Stel de vraag:
Echt of AI?
Schrijf het op. Ja. Nee. Ga naar de volgende persoon. Herhaal dit totdat je een dataset hebt die lijkt op echte wetenschap en niet alleen maar een gok is.
Tabelleer het. Hebben ze het goed geraden? Bereken het percentage voor elke afbeelding. Kijk waar de ogen tekortschieten. Kijk waar ze slagen.
“Als je het niet kunt ontdekken, is het dan een leugen of gewoon kunst?”
Misschien. Maar het voelt als een leugen als je de bron niet kunt vertrouwen. De cijfers zullen je iets vertellen over de menselijke perceptie, over vooroordelen, over hoe de patronen van onze hersenen overeenkomen met de werkelijkheid. Of misschien laten ze ons gewoon zien dat we er vreselijk in zijn.
Waarom het ertoe doet
Het is niet alleen een academische nieuwsgierigheid. Het is een praktijktest. We evolueren naar een wereld waarin video tekst is, waar foto’s voorspellingen zijn. Als je de nep vandaag niet kunt ontdekken, zul je dat morgen zeker niet doen als de gereedschappen scherper, sneller en goedkoper worden.
Voer het experiment uit. Print de resultaten als je wilt. Bewaar het op een scherm. Het maakt niet uit hoe je het ziet. Het maakt uit dat je keek.
Wat zeggen de percentages over ons? Waarschijnlijk niet veel. Alleen dat we wachten om voor de gek gehouden te worden.
