Na zeven decennia van wetenschappelijk debat en klinische ambiguïteit heeft de Internationale Diabetes Federatie (IDF) in 2025 officieel een vijfde vorm van diabetes erkend. Deze mijlpaalbeslissing markeert een keerpunt voor een aandoening die al lang in de schaduw van de medische wetenschap heeft bestaan, vaak verkeerd gediagnosticeerd of volledig over het hoofd gezien.
De lange weg naar erkenning
De geschiedenis van deze aandoening is er een van wetenschappelijke ‘verdwijndaden’. De ziekte werd voor het eerst beschreven in Jamaica in 1955 en werd in de jaren tachtig erkend door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), maar de classificatie werd in 1999 ingetrokken vanwege een vermeend gebrek aan bewijs.
Jarenlang heeft de medische gemeenschap moeite gehad om het te categoriseren. Recent onderzoek heeft echter duidelijk gemaakt waarom dit onderscheid van cruciaal belang is. In tegenstelling tot de bekende typen diabetes is deze vijfde variant – nu Type 5 diabetes genoemd – fundamenteel anders wat betreft oorsprong en biologisch gedrag:
- Type 1: Een auto-immuunziekte waarbij de alvleesklier stopt met het produceren van insuline.
- Type 2: Gekenmerkt door insulineresistentie, vaak gekoppeld aan levensstijl en voeding.
- Type 3c: Als gevolg van directe schade aan de alvleesklier.
- Zwangerschap: Geactiveerd door hormonale verschuivingen tijdens de zwangerschap.
- Type 5: Voortkomend uit chronische tekorten aan voedingsstoffen en ondervoeding.
Waarom dit ertoe doet: het gevaar van een verkeerde diagnose
De erkenning van diabetes type 5 is niet alleen een kwestie van semantiek; het is een kwestie van leven en dood. Omdat Type 5 wordt veroorzaakt door ondervoeding in plaats van door insulineresistentie, kunnen standaardbehandelingen voor Type 2-diabetes ineffectief of zelfs gevaarlijk zijn.
“Het begrijpen van de specifieke soorten diabetes die iemand heeft is cruciaal voor het bieden van de juiste behandeling”, legt Craig Beall uit, een diabetesonderzoeker aan de Universiteit van Exeter.
Het biologische profiel van Type 5 is uniek. Onderzoek, waaronder onderzoeken onder leiding van endocrinoloog Meredith Hawkins, suggereert dat patiënten met deze vorm een insulinedeficiëntie hebben (vergelijkbaar met Type 1), maar gevoelig blijven voor insuline (in tegenstelling tot Type 2).
De belangrijkste risico’s zijn onder meer:
– Hypoglykemie: Onjuiste insulinedoseringen kunnen ervoor zorgen dat de bloedsuikerspiegel gevaarlijk laag daalt.
– Mislukte behandeling: Het gebruik van behandelingen die zijn ontworpen voor insulineresistentie pakt de onderliggende schade aan de pancreas veroorzaakt door voedingsinsufficiëntie niet aan.
– Schaarste van hulpbronnen: In de regio’s waar dit het meest voorkomt, is betaalbare glucosemonitoring vaak niet beschikbaar, waardoor het beheersen van bloedsuikerpieken of -dalingen nog gevaarlijker wordt.
Een mondiale gezondheidscrisis in vermomming
Diabetes type 5 is een ziekte van ongelijkheid. Het treft de bevolking in Azië, Afrika en delen van Latijns-Amerika en het Caribisch gebied, waar de voedselonzekerheid groot is, onevenredig zwaar.
Meredith Hawkins merkt op dat aan ondervoeding gerelateerde diabetes net zo vaak voorkomt als HIV/AIDS en in bepaalde regio’s vaker voorkomt dan tuberculose. Maar zonder een formele naam heeft de medische gemeenschap moeite gehad om de financiering en het onderzoek veilig te stellen dat nodig is om dit te bestrijden. Het ontbreken van een ‘label’ betekende dat er geen manier was om de prevalentie te volgen, gestandaardiseerde diagnostische criteria te ontwikkelen of gezondheidswerkers op te leiden om de symptomen te herkennen.
Het pad voorwaarts
Met de formele erkenning van de IDF is er een nieuwe gespecialiseerde werkgroep – voorgezeten door Hawkins – opgericht om:
1. Ontwikkel formele diagnostische criteria en therapeutische richtlijnen.
2. Creëer een wereldwijd onderzoeksregister om de impact van de ziekte te volgen.
3. Train beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg om de aandoening correct te identificeren en te behandelen.
Terwijl sommige wetenschappers voorzichtig blijven met betrekking tot de ‘diagnostische onzekerheid’ rond ondervoedingsgerelateerde gevallen, verschuift het momentum naar proactief management.
Conclusie: De formele classificatie van type 5-diabetes biedt een essentieel raamwerk voor het aanpakken van een verwaarloosde mondiale gezondheidscrisis, en zorgt ervoor dat miljoenen mensen die leven met ondervoedingsgerelateerde stofwisselingsproblemen gerichte, veilige en effectieve zorg ontvangen.
