Wernher von Braun was een man van twee werelden, en geen van beide was helemaal schoon. Geboren in 1912 in een Pruisische aristocratische familie, droeg hij het gewicht van zijn afkomst en de ambitie van een genie die de lucht eerder als een grens dan als een grens zag. Hij behaalde zijn doctoraat aan de Universiteit van Berlijn, maar zijn echte opleiding vond plaats in de schaduw van een regime dat de wereldorde al de oorlog had verklaard.
In 1936 was de jonge ingenieur technisch directeur van Peenemünde, een geheime militaire faciliteit aan de Baltische kust. Het Verdrag van Versailles had Duitsland van zware wapens ontdaan, maar Peenemünde was de maas in de wet. Hier begonnen Von Braun en zijn team, onder het toeziend oog van de nazi-staat, met het bouwen van wat zij Vergeltungswaffe noemden: vergeldingswapens. Ze bouwden aan de toekomst van oorlogvoering en, onbedoeld, aan de toekomst van de ruimtevaart.
De daar geteste raketten waren angstaanjagend geavanceerd. Vliegtuigen met vloeibare brandstof en straalondersteunde startsystemen werden in het laboratorium bewezen. Toen kwam de V-2. Het was de eerste ballistische langeafstandsraket ter wereld. Het was ook het eerste door mensen gemaakte object dat de grens van de ruimte overschreed. De V-2 was verschrikkelijk. Het werd gebouwd door slavenarbeiders in het concentratiekamp Mittelbau-Dora, van wie velen daarbij omkwamen. Von Braun wist dit. Hij profiteerde ervan. Hij hield het niet tegen.
In 1944 lag de technologie die in Peenemünde werd verfijnd, tientallen jaren voor op de rest van de wereld. De geallieerden zagen de V-2 op Londen regenen. Ze wisten dat ze een technologische race aan het verliezen waren. De oplossing? Leg de architecten vast.
Na de oorlog bracht Operatie Paperclip Von Braun en zijn team naar de Verenigde Staten. Ze werden niet berecht vanwege hun nazi-banden. Ze waren te waardevol. Het Amerikaanse leger zette hen onmiddellijk aan het werk met geleide raketten. In 1952 leidde Von Braun het ballistische wapenprogramma van het leger. Hij werd het gezicht van de Amerikaanse raketverdediging.
De Redstone-raket kwam als eerste. Dan de Jupiter-C. Dan de Pershing. Elke stap was een sprong. Maar het grote moment was 31 januari 1958. Von Brauns team lanceerde Explorer 1. Het was de eerste Amerikaanse satelliet die in een baan om de aarde draaide. De Sovjet-Unie was hen met de Spoetnik de ruimte in geslagen, maar Von Braun plaatste een Amerikaanse vlag in de hemel. De Koude Oorlog had een nieuwe dimensie: de lucht zelf was nu een slagveld.
Toen NASA in 1958 werd opgericht, werd het raketteam van het leger opgenomen in het agentschap. Von Braun paste zich niet alleen aan; hij droomde groter. Hij werd de drijvende kracht achter de Saturn-raketfamilie. De Saturn V was zijn meesterwerk. Het was een technisch monster, een drietrapsbeest dat 140 ton naar de maan kon tillen.
De Saturn-klasse van boosters blijft ongeëvenaard in de raketgeschiedenis. Geen enkel ander lanceervoertuig heeft ooit zo’n hoog succespercentage behaald met zo’n enorm laadvermogen. De Apollo-missies waren succesvol omdat de techniek van Von Braun nauwkeurig, robuust en meedogenloos optimistisch was.
Maar de stilte blijft. We herinneren ons de lanceringen. Wij herinneren ons de maanlandingen. Wij herinneren ons de sterren. We herinneren ons zelden de slavenarbeiderskampen. We herinneren ons zelden de
