Przez stulecia Manuskrypt Voynicha – dziwacznie ilustrowana księga wypełniona nieczytelnym tekstem – opierał się wszelkim próbom tłumaczenia. Nowe badanie sugeruje historycznie wiarygodny system szyfrowania, który mógłby wyjaśnić strukturę rękopisu, potwierdzając teorię, że może to być sprytnie ukryta wiadomość w znanym języku.
Tajemnica pozostaje
Manuskrypt, nazwany na cześć antykwariusza Wilfrida Voynicha, to niewielka książeczka licząca 240 stron, pochodząca z początku XV wieku. Na jej stronach znajdują się rysunki botaniczne i naukowe w żywych kolorach, ale to tekst fascynuje i wprawia badaczy w zakłopotanie. W debacie dominują trzy główne hipotezy: albo rękopis jest pozbawionym znaczenia zbiorem znaków, sztucznym językiem, albo zaszyfrowanym tekstem ukrywającym prawdziwy język, taki jak łacina, włoski czy niemiecki.
Szyfr Knibbego: możliwe rozwiązanie
Niezależny badacz Michael Greshko opracował szyfr Naibbe – nazwany na cześć XIV-wiecznej włoskiej gry karcianej – aby przetestować teorię tekstu zaszyfrowanego. Szyfr ten dopasowuje litery alfabetu łacińskiego lub włoskiego do kilku glifów alfabetu Rękopisu Voynicha, tworząc tekst naśladujący statystyczne właściwości rękopisu.
Kluczem jest jego prostota: szyfr mógł zostać wykonany przy użyciu materiałów dostępnych w Europie na początku XIV wieku. Greshko stworzył dwie wersje: jedną wykorzystującą 78-kartową talię tarota, a drugą wykorzystującą standardową talię 52-kartową. Obie karty były wówczas używane w Europie, a same karty do gry przybyły szlakami handlowymi z sułtanatu mameluckiego. Szczególnie Wenecja miała w tym okresie kwitnący przemysł kartkowy.
Dlaczego to ma znaczenie
Szyfr Knibbego nie odtwarza w pełni właściwości rękopisu, ale jest pierwszym szyfrem podstawieniowym, który systematycznie wyjaśnia, w jaki sposób zaszyfrowany tekst może zmienić łacinę lub włoski w coś przypominającego tekst Voynicha. Wzmacnia to wiarygodność hipotezy zaszyfrowanego tekstu, co oznacza, że rękopis może zawierać ukrytą wiadomość w języku, który już znamy.
„Samo istnienie szyfru Knybbe sugeruje, że Manuskrypt Voynicha może być zgodny z szyfrogramem języka łacińskiego lub romańskiego.”
Badanie opublikowane w Cryptologia w listopadzie 2025 r. wymaga dalszej analizy obliczeniowej. Tajemnica Manuskryptu Voynicha pozostaje nierozwiązana, ale ten nowy szyfr oferuje nową ścieżkę do rozszyfrowania jednej z najtrwalszych tajemnic w historii.
Ostatecznie tajemnice rękopisu mogą ulec nieustannym badaniom, przekształcając stulecia tajemniczych szeptów w wyraźną, rozszyfrowaną harmonię.
