Światowy wzrost popularności agonistów receptora GLP-1 – powszechnie znanych jako „zastrzyki odchudzające” – zrodził uzasadnione pytanie: Dlaczego niektórzy pacjenci osiągają dramatyczne wyniki, podczas gdy inni doświadczają minimalnych zmian lub poważnych skutków ubocznych?
Nowe badanie opublikowane w czasopiśmie Nature sugeruje, że odpowiedź może częściowo leżeć w naszym DNA. Naukowcy zidentyfikowali specyficzne różnice genetyczne, które wpływają na interakcję tych leków z apetytem organizmu i mechanizmami trawiennymi.
Powiązanie genetyczne z lekami GLP-1
Leki GLP-1, takie jak semaglutyd (Wegovy) i tirzepatid (Mounjaro) działają poprzez naśladowanie naturalnych hormonów jelitowych. Hormony te odgrywają kluczową rolę w regulacji apetytu, wydzielania insuliny i trawienia. Ponieważ leki te wpływają na szlaki biologiczne, wszelkie indywidualne różnice w tych szlakach mogą zmienić skuteczność leku.
Naukowcy z instytutu medycznego non-profit 23andMe przeanalizowali dane od prawie 28 000 pacjentów, aby zidentyfikować te różnice. Ich wyniki wskazały na dwa konkretne warianty genetyczne:
- Skuteczność w utracie wagi: Wariant znany jako rs10305420 był powiązany z nieco większym współczynnikiem utraty masy ciała u pacjentów będących nosicielami genu.
- Podatny na działania niepożądane: Wariant rs1800437 powiązano ze zwiększoną częstością występowania nudności i wymiotów u pacjentów przyjmujących tyrzepatid, chociaż nie wydawało się, aby wpływał on na ilość utraconej masy ciała.
Tylko fragment układanki, a nie cały obraz
Chociaż odkrycia te stanowią znaczący krok w kierunku „medycyny spersonalizowanej” – w której leczenie jest dostosowane do profilu genetycznego danej osoby – eksperci przestrzegają przed wyolbrzymianiem ich bezpośredniego wpływu.
Marie Spreckley, ekspertka ds. otyłości na Uniwersytecie w Cambridge, stwierdziła, że choć badanie dostarcza „wiarygodnych dowodów”, rzeczywisty wpływ tych genów jest stosunkowo niewielki. W warunkach klinicznych genetyka jest tylko jednym z czynników w znacznie większym i bardziej złożonym równaniu.
Kluczowe czynniki sukcesu w odchudzaniu w tej chwili to:
– Płeć biologiczna: różnice hormonalne i metaboliczne między mężczyznami i kobietami.
– Dawkowanie i czas trwania: dawka leku i czas podawania.
– Rodzaj leku: specyficzny skład chemiczny użytego leku.
– Czynniki behawioralne: styl życia, dieta i aktywność fizyczna.
Droga do medycyny spersonalizowanej
Odkrycie tych markerów genetycznych jest ważnym kamieniem milowym w zrozumieniu zmienności biologicznej człowieka. Jednak nie doszliśmy jeszcze do etapu, w którym badanie DNA może wskazać lekarzowi, jaki lek na odchudzanie przepisać.
Obecnie powszechnie przyjmuje się, że chociaż genetyka wnosi nowy poziom zrozumienia, czynniki pozagenetyczne pozostają głównymi czynnikami wpływającymi na reakcję pacjenta na leczenie. Na razie decyzje kliniczne będą nadal opierać się na dawkowaniu, rodzaju leku i zachowaniu pacjenta, a nie na badaniach genetycznych.
Wniosek: Genetyka odgrywa wymierną, choć skromną, rolę w określaniu skuteczności zastrzyków odchudzających i prawdopodobieństwa wystąpienia skutków ubocznych. Chociaż badanie to toruje drogę przyszłym spersonalizowanym terapiom, najważniejszymi czynnikami predykcyjnymi sukcesu pozostają styl życia i czynniki kliniczne.
