De Himalaya ervaart een scherpe afname van de wintersneeuwval, waardoor uitgestrekte berggebieden bloot komen te liggen en het toch al kritieke probleem van het smelten van gletsjers wordt versneld. Meteorologen melden dat de sneeuwval de afgelopen vijf jaar aanzienlijk is afgenomen vergeleken met het gemiddelde tussen 1980 en 2020, waarbij in sommige gebieden de afgelopen maanden vrijwel geen neerslag is geregistreerd. Deze reductie is niet alleen een esthetische verschuiving; het heeft verstrekkende gevolgen voor de watervoorraden, ecosystemen en regionale stabiliteit.
De wetenschap achter de achteruitgang
De belangrijkste oorzaak van deze trend is de stijgende temperatuur op aarde. Warmere lucht houdt meer vocht vast, wat leidt tot meer regenval op lagere hoogten, maar tegelijkertijd tot minder sneeuwval in hogere gebieden. Dit resulteert in een ‘sneeuwdroogte’ – waarbij de neerslag in de winter kritisch laag is – een fenomeen dat nu in een groot deel van de Himalaya-regio wordt waargenomen. Het Intergouvernementeel Panel voor Klimaatverandering (IPCC) en andere wetenschappelijke instanties hebben bevestigd dat deze trend rechtstreeks verband houdt met de antropogene opwarming van de aarde.
De Indiase Meteorologische Dienst (IMD) registreerde in december bijna nul neerslag in het noorden van India, en voorspellingen suggereren dat er in de belangrijkste staten van de Himalaya tussen januari en maart tot wel 86% minder dan gemiddelde sneeuwval kan vallen. Deze cijfers zijn gebaseerd op het Lange Periode Gemiddelde (LPA), berekend op basis van 30-50 jaar historische gegevens, die een maatstaf vormen voor het beoordelen van de huidige weerpatronen.
De impact op de watervoorraden
Minder sneeuwval vormt een rechtstreekse bedreiging voor de watervoorziening van bijna twee miljard mensen. De Himalaya fungeert als de ‘watertorens’ van Azië, waarbij gesmolten sneeuw grote rivierbekkens voedt die drinkwater, irrigatie en waterkracht leveren aan dichtbevolkte gebieden. Naarmate de temperatuur stijgt, smelt deze sneeuw sneller, waardoor de natuurlijke stroming wordt verstoord en er potentiële watertekorten ontstaan. De ICIMOD rapporteert dat smeltende sneeuw ongeveer 25% van de totale jaarlijkse afvoer in de twaalf grote rivierbekkens in de regio voor zijn rekening neemt.
Dit is niet alleen een probleem in de verre toekomst. Afwijkingen in de persistentie van sneeuw – hoe lang de sneeuw op de grond blijft liggen voordat deze smelt – hebben recorddieptes bereikt, waarbij in de periode 2024-2025 bijna 24% onder het normale niveau lag. Vier van de afgelopen vijf winters hebben te maken gehad met een benedengemiddelde sneeuwdichtheid, wat een duidelijke indicatie is van een verslechterende trend.
Escalerende risico’s: instabiliteit en rampen
Het verlies van sneeuw en ijs gaat niet alleen over de beschikbaarheid van water. Het destabiliseert ook de bergen zelf. IJs en sneeuw fungeren als natuurlijk ‘cement’ en houden hellingen bij elkaar. Naarmate deze elementen verdwijnen, neemt het risico op steenslag, aardverschuivingen en overstromingen van gletsjermeren (GLOF’s) dramatisch toe.
Wetenschappers van de Universiteit van Reading en het Indian Institute of Technology (IIT) Jammu hebben onafhankelijk bevestigd dat de winterneerslag in de Himalaya afneemt. Eén onderzoek vond een daling van de sneeuwval met 25% in de afgelopen vijf jaar vergeleken met het gemiddelde van 1980-2020, terwijl een ander onderzoek wijst op toenemende sneeuwdroogtes tussen 3.000 en 6.000 meter hoogte.
De langetermijnvooruitzichten
De gecombineerde effecten van smeltende gletsjers en verminderde sneeuwval vormen een dubbele bedreiging: waterschaarste op de lange termijn als gevolg van uitputting van de gletsjers en onmiddellijke verstoringen van de watervoorziening als gevolg van sneller smelten van de sneeuw. De situatie vereist dringende actie om de klimaatverandering te verzachten en ons aan te passen aan de onvermijdelijke gevolgen. De inzet is hoog, niet alleen voor de Himalaya-regio, maar ook voor de miljarden mensen die afhankelijk zijn van de hulpbronnen ervan.
De afname van de sneeuwval in de Himalaya is een duidelijke waarschuwing voor de steeds snellere gevolgen van klimaatverandering, en benadrukt de kwetsbaarheid van kritieke ecosystemen en de noodzaak van onmiddellijke mondiale actie om een dreigende watercrisis te voorkomen.
