Er is ontdekt dat de Lijkwade van Turijn, een van de meest besproken relikwieën van het christendom, DNA bevat uit een verrassende reeks bronnen: niet alleen mensen, maar ook dieren, planten en zelfs insecten. Deze besmetting compliceert de toch al controversiële geschiedenis van het kleed, waarvan sommigen geloven dat het het grafkleed van Jezus Christus is.
De verwarde geschiedenis van een relikwie
De lijkwade, die 4,4 meter lang en 1,1 meter breed is, verscheen voor het eerst in Frankrijk in 1354 en bevindt zich sindsdien in de kathedraal van Sint Johannes de Doper in Turijn, Italië. Ondanks zijn religieuze betekenis heeft het doek veel kritiek gekregen van wetenschappers. Radiokoolstofdatering in 1988 situeerde zijn oorsprong tussen 1260 en 1390, waardoor een oorsprong uit de eerste eeuw feitelijk werd uitgesloten. Deze datering blijft door sommigen betwist, maar wordt grotendeels aanvaard in de wetenschappelijke gemeenschap.
Een genetische cocktail
Recente heranalyse van materiaal verzameld in 1978 onthult een verbazingwekkende diversiteit aan DNA. De lijkwade heeft genetische sporen geabsorbeerd van huisdieren zoals katten, honden, runderen en varkens, maar ook van wilde soorten zoals herten en konijnen. Onderzoekers identificeerden ook DNA van vissen, schaaldieren, vliegen en zelfs microscopisch kleine mijten en teken.
Het plantenleven is even divers en omvat wortelen, tarwe, paprika’s, tomaten en aardappelen – gewassen die pas na het tijdperk van ontdekking in Europa algemeen verkrijgbaar waren. Het exacte tijdstip van deze besmettingen is nog onbekend.
Menselijke aanraking
De lijkwade is niet alleen een opslagplaats van dierlijk en plantaardig DNA; het draagt de genetische afdruk van veel mensen die ermee in aanraking zijn gekomen. Dit geldt ook voor de wetenschappers die de monsters uit 1978 verzamelden, waardoor het onmogelijk werd om enig ‘origineel’ DNA te isoleren.
Bijna 40% van de menselijke DNA-sporen zijn gekoppeld aan Indiase afstammingslijnen, waarvan onderzoekers suggereren dat ze afkomstig kunnen zijn van historische handelsroutes of de Romeinse import van linnen uit de Indusvallei. Deze bevinding heeft geleid tot speculaties over een Indiase oorsprong voor de lijkwade zelf, hoewel veel wetenschappers sceptisch blijven.
Wetenschappelijke consensus: een middeleeuws artefact
Hoewel de DNA-analyse een nieuwe laag toevoegt aan de complexe geschiedenis van de lijkwade, blijven de meeste onderzoekers vasthouden aan de oorspronkelijke radiokoolstofdatering. Het doek wordt algemeen aanvaard als een middeleeuws artefact, waarschijnlijk van Franse oorsprong, in plaats van een relikwie uit de eerste eeuw.
De werkelijke waarde van de lijkwade ligt wellicht niet in zijn mythische oorsprong, maar in zijn gedocumenteerde reis door de geschiedenis als vereerd religieus object.
Het is onwaarschijnlijk dat het debat rond de Lijkwade van Turijn binnenkort zal eindigen, maar de nieuwste DNA-bevindingen leveren verder bewijs dat het verhaal ervan veel complexer is dan welke afzonderlijke legende dan ook.
