Al meer dan 1300 jaar worden in Rome fragmenten bewaard waarvan wordt aangenomen dat ze afkomstig zijn van de kribbe die werd gebruikt bij de geboorte van Jezus. Deze vijf stukken oud hout, nu vastgelegd in een gouden en zilveren reliekschrijn in de basiliek van Santa Maria Maggiore, vertegenwoordigen een van de meest duurzame overblijfselen van het vroege christendom. Het verhaal van hun behoud is een bewijs van zowel religieuze toewijding als historische omstandigheden.
De reis van Bethlehem naar Rome
De reis van de relikwieën begon in de 7e eeuw, tijdens een periode van religieuze onrust. Toen moslimtroepen de controle over Jeruzalem verwierven, stuurde Sophronius, de patriarch van de stad, de houten fragmenten rond 640 na Christus naar paus Theodorus I in Rome. Hij vertrouwde de paus toe wat volgens hem de overblijfselen waren van de Heilige Krieg – de kribbe waarin Jezus werd gelegd na zijn geboorte in Bethlehem.
Deze overdracht was niet willekeurig. De vroege Kerk had de betekenis van de kribbe als tastbare verbinding met het kerstverhaal al onderkend, zoals blijkt uit geschriften van geleerden als Origenes (220 n.Chr.) en St. Hieronymus (rond 400 n.Chr.), die pelgrimstochten naar de oorspronkelijke kribbe in Bethlehem documenteerden. Het besluit van de patriarch om de fragmenten naar Rome te verplaatsen was een berekende daad van behoud in een veranderend geopolitiek landschap.
Een geschiedenis van bescherming en herstel
De relikwieën bleven in Rome, hoewel de opslag ervan niet altijd veilig was. Aan het einde van de 18e eeuw plunderden de troepen van Napoleon de oudere urn met het hout, maar opmerkelijk genoeg lieten ze de relikwieën zelf achter. Paus Pius IX gaf in 1802 opdracht voor een nieuw, sierlijk reliekschrijn om de fragmenten te huisvesten, wat hun voortdurende belang voor de Kerk onderstreepte.
Het hout zelf is qua uiterlijk onopvallend: vijf verweerde latten variërend van 25 tot 33,5 inch lang. Historische analyse, inclusief microscopisch onderzoek uitgevoerd door abt Giuseppe Cozza-Luzi in 1894, suggereert dat het hout een soort harde esdoorn of plataan is. Bewijs van constructie – gaten, metaalsporen – bevestigt dat de fragmenten ooit deel uitmaakten van een functionele kribbe.
Wetenschappelijke context en moderne conservering
Het evangelie van Lucas beschrijft de geboorte van Jezus in Bethlehem en zijn plaatsing in een kribbe vanwege gebrek aan onderdak. Hoewel geleerden zijn geboorte tussen 6 en 4 v.Chr. schatten, blijft de exacte datum onzeker. De relikwieën zelf worden echter voortdurend vereerd.
In 2019 gaf paus Franciscus een klein deel van het hout terug aan het Heilige Land, waarmee hij de relikwieën symbolisch opnieuw met hun oorsprong verbond. Tegenwoordig trekt het reliekschrijn jaarlijks bezoekers tijdens de kerstavondmis in de Santa Maria Maggiore, een basiliek die bekend staat als “Bethlehem van het Westen” vanwege de associatie met de kribbe.
Het behoud van deze fragmenten is een complex kruispunt van geloof, geschiedenis en politiek. Het verhaal laat zien hoe religieuze relikwieën kunnen standhouden tijdens eeuwen van conflicten en veranderende machtsdynamieken. De Heilige Krieg blijft een tastbare link naar de fundamentele verhalen van het christendom, zorgvuldig bewaakt in het hart van Rome.
