Archeologen hebben een voorheen onbekende structuur blootgelegd onder de ruïnes van Per-Wadjet, een oude stad in de Egyptische Nijldelta. De ontdekking, gedaan met behulp van geavanceerde scantechnologie, biedt een kijkje in een 2600 jaar oud religieus complex uit de Saite-periode (rond 600 v.Chr.), vlak vóór de Perzische verovering. De stad zelf heeft door de geschiedenis heen meerdere iteraties ondergaan, afwisselend bekend als Per-Wadjet, Buto (onder Griekse heerschappij) en tegenwoordig als Tell el-Fara’in (“Heuvel van de farao’s”).
De uitdaging van oude locaties
Traditionele opgravingen op locaties als Tell el-Fara’in worden gehinderd door diepe sedimentlagen, grondwater en enorme schaalgrootte. Dit maakt het lastig om waardevolle graaflocaties aan te wijzen. Door de 6000 jaar bezetting van de stad zijn lagen puin en wederopbouw oudere bouwwerken aan het zicht onttrokken.
Om deze uitdagingen het hoofd te bieden, maakte een team onder leiding van Mohamed Abouarab van de Kafrelsheikh Universiteit gebruik van satellietradar en elektrische weerstandstomografie (ERT). Deze aanpak lijkt op een grootschalige CT-scan van de grond, waardoor onderzoekers verborgen afwijkingen kunnen identificeren zonder uitgebreid te hoeven graven.
Hoe de ontdekking werd gedaan
Met behulp van Sentinel-1-radarbeelden uit 2018 markeerde het team 15 potentiële ondergrondse structuren op een locatie genaamd Kom C. Vervolgens werd ERT gebruikt, waarbij 24 elektroden in een kabel van 69 meter werden geplaatst. Door te meten hoe elektrische stromen door de grond lopen, brachten ze weerstandsniveaus in kaart om verborgen kenmerken te onthullen.
De scans onthulden een constructie van modderstenen van ongeveer 25×20 meter, begraven tussen 3 en 6 meter onder het oppervlak. Opgravingen bevestigden de vondst: muren die dateren uit de 26e dynastie, samen met amuletten en voorwerpen uit die tijd. De methode bleek zo effectief dat er een potentiële tweede begraven tempel werd geïdentificeerd, die nog moet worden onderzocht.
Wat is er gevonden?
Het blootgelegde bouwwerk lijkt een religieuze functie te hebben gediend. Archeologen vonden amuletten van goden als Isis, Horus, Taweret en Wadjet (de naamgever van de stad). Een bijzondere vondst was een hybride figuur die een baviaan, een valk en Patikos (een dwerggod) combineerde. De aanwezigheid van deze artefacten duidt er sterk op dat het gebouw een tempel, een mortuariumcomplex of een priesterlijke residentie was.
Het team benadrukt dat het bepalen van de exacte functie verdere graafwerkzaamheden vergt. De mogelijkheid om veelbelovende opgravingslocaties met precisie te identificeren, bespaart tijd en middelen en kan diepere mysteries in de oude stad ontsluiten.
De ontdekking toont aan dat het combineren van teledetectie en geofysische metingen een krachtige methode is voor archeologisch onderzoek in complexe regio’s. Deze aanpak biedt een niet-invasieve manier om begraven nederzettingen te verkennen en heeft de deur geopend voor toekomstige studies aan Tell el-Fara’in.
