Nieuw onderzoek suggereert dat een eiwit dat voornamelijk geassocieerd wordt met de ziekte van Parkinson, zou kunnen verklaren waarom vrouwen onevenredig zwaar getroffen worden door de ziekte van Alzheimer. Uit een onderzoek van de Mayo Clinic, waarbij 415 deelnemers betrokken waren, bleek dat abnormale niveaus van het eiwit alfa-synucleïne de opbouw van tau – een kenmerk van de ziekte van Alzheimer – tot twintig keer sneller versnellen bij vrouwen dan bij mannen. Deze ongelijkheid in ziekteprogressie benadrukt een cruciaal biologisch verschil dat lange tijd over het hoofd is gezien in het onderzoek naar Alzheimer.
De rol van alfa-synucleïne
Alfa-synucleïne lijkt, wanneer het verkeerd is gevouwen, te werken als een versneller in de ontwikkeling van de pathologie van Alzheimer. Hoewel zowel mannen als vrouwen dit eiwit op natuurlijke wijze produceren, lijkt de storing ervan een snellere accumulatie van tau in de hersenen van vrouwen te veroorzaken. Dit suggereert dat de aanwezigheid van abnormaal alfa-synucleïne niet alleen maar duidt op de aanwezigheid van ziekten; het beïnvloedt hoe snel de ziekte zich ontvouwt, vooral bij vrouwen.
Waarom dit ertoe doet: De ziekte van Alzheimer wordt van oudsher behandeld als een uniforme ziekte, maar deze studie onderstreept de noodzaak van seksespecifiek onderzoek. Het negeren van deze biologische verschillen belemmert de ontwikkeling van effectieve behandelingen en diagnostische hulpmiddelen.
Biologische factoren die een rol spelen
Onderzoekers veronderstellen dat hormonale verschuivingen, met name een scherpe daling van de oestrogeenspiegels tijdens de menopauze, een rol kunnen spelen. Het is bekend dat oestrogeen enige bescherming biedt tegen de opbouw van toxische eiwitten in de hersenen, en de afwezigheid ervan zou vrouwen kwetsbaarder kunnen maken. Een andere mogelijkheid is dat verkeerd gevouwen alfa-synucleïne de ontsteking verergert, waardoor de klontering van tau wordt verergerd – een proces dat om nog onbekende redenen in de hersenen van vrouwen kan worden versterkt.
Implicaties voor diagnose en behandeling
De bevindingen hebben praktische implicaties voor zowel de diagnose als de behandelingsstrategieën. Momenteel kunnen de symptomen van de ziekte van Alzheimer, Parkinson en aanverwante vormen van dementie elkaar overlappen, waardoor nauwkeurige differentiatie moeilijk wordt. Het identificeren van deze verschillen op eiwitniveau zou kunnen leiden tot nauwkeurigere diagnostische tests en op maat gemaakte klinische onderzoeken.
“Het onderkennen van deze seksespecifieke verschillen zou ons kunnen helpen gerichtere klinische onderzoeken en uiteindelijk meer gepersonaliseerde behandelstrategieën te ontwerpen”, legt neuroradioloog Kejal Kantarci uit.
De relatief korte follow-upperiode van het onderzoek (iets meer dan een jaar) rechtvaardigt verder onderzoek. De gegevens wijzen echter al op een duidelijke noodzaak om opnieuw te beoordelen hoe de ziekte van Alzheimer wordt begrepen en behandeld, vooral in het licht van de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen in de prevalentie.
Uiteindelijk opent dit onderzoek een nieuwe weg om te begrijpen waarom vrouwen een groter risico lopen op dementie en versterkt het het belang van biologische factoren bij de ziekteprogressie.
