додому Technologie en wetenschap Biografieën van wetenschappers De man die de Britse wetenschap heeft gevormd: de erfenis van Sir...

De man die de Britse wetenschap heeft gevormd: de erfenis van Sir Joseph Banks

0

Hij was de koning van de Britse tak van de Verlichting. Sir Joseph Banks bestudeerde niet alleen de natuur; hij zorgde voor de verspreiding ervan over het rijk. Hij werd op 13 februari 1743 in Londen geboren en erfde een fortuin dat hem decennialang de vrijheid gaf om te reizen, te verzamelen en uiteindelijk de academische wereld te domineren. Toen hij op 19 juni 1820 in Isleworth stierf, liet hij een veranderd landschap van de Britse wetenschap achter.

Banken waren een product van de traditionele elite. Harrow School, Eton College en vervolgens Christ Church College, Oxford 1760–1763. Hij verliet de school zonder diploma, waarschijnlijk omdat zijn feitelijke opleiding elders plaatsvond. Hij nam het familiebezit in 1761 over en gebruikte het onmiddellijk voor verkenningen. Zijn eerste reizen waren geen willekeurige vakanties. In 1766 reisde hij naar Newfoundland en Labrador. Toen kwam de grote reis: de wereldreis met kapitein James Cook in 1768–1771. Ook bezocht hij IJsland in 1772. Elke reis eindigde met dozen vol exemplaren. Elk exemplaar werd gecatalogiseerd, geperst of bewaard.

Zijn obsessie was niet alleen nieuwsgierigheid. Het was economie. Banken zorgden voor investeringen waar Groot-Brittannië geld mee kon verdienen. Hij stond erop nuttige soorten naar nieuwe gebieden te brengen. Dit was geen onschadelijke plantkunde. Het was een koloniale strategie, vermomd als wetenschap. Hij wilde planten die konden gedijen in de Britse koloniën, waardoor de afhankelijkheid van buitenlandse importen zou afnemen. Zijn netwerk werd de drijvende kracht achter deze inspanningen. Als eredirecteur van de Royal Botanic Gardens, Kew, stuurde hij verzamelaars naar afgelegen uithoeken van de wereld. Zijn huis werd een centrum waar ideeën net zo vrijelijk werden uitgewisseld als plantensoorten.

De politieke kant van Banks was minder vleiend. Hij was president van de Royal Society van 1778 tot aan zijn dood in 1820. Dat is tweeënveertig jaar. Lang genoeg om een ​​instelling te veranderen. Hij verhoogde de status van de wetenschap in Groot-Brittannië. Ze onderhielden relaties met buitenlandse wetenschappers en braken isolationistische tendensen af. Maar hij centraliseerde ook de macht. Veel collega’s beschuldigden hem ervan te controlerend te zijn. Eén noemde hem zelfs een ‘despoot’. Hij leidde niet alleen; hij regeerde. Toch stapelden de eerbewijzen zich op. Baronet in 1781. Riddercommandant van het Bath in 1795. Lid van de Privy Council in 1797.

Zijn wetenschappelijke bijdragen waren bijzonder en vaak vergeten. In 1805 stelde hij een verband voor tussen tarweroest en de berberisschimmel. Dit was een doorbraak in het begrip van de cycli van plantenziekten, hoewel het volledige mechanisme pas veel later werd begrepen. Hij voerde ook aan dat buideldieren primitiever waren dan zoogdieren uit de placenta. Destijds was dit een gedurfde bewering die gevestigde opvattingen over de evolutie van zoogdieren uitdaagde. Het was niet alleen taxonomie; het was een verklaring van de biologische hiërarchie.

Fysiek bewijs van zijn werk is bewaard gebleven. Zijn herbarium maakt nu deel uit van het British Museum. Dat geldt ook voor zijn bibliotheek, een enorme verzameling natuurhistorische werken. Samen vormen ze een van de belangrijkste wetenschappelijke archieven aller tijden. Dan is er nog Banks’ Florilegium. Dit was een verzameling botanische gravures gebaseerd op tekeningen gemaakt door de Zweedse botanicus Daniel Solander tijdens de reis van Cook. Er waren er meer dan twee nodig

Exit mobile version